Acharya Balshastri Jambhekar College of Special Education

Established on 18 August 2008 during the Silver Jubilee year of Kokan Women Youth and Students Development Central Society (KOWYAS), the Acharya Balshastri Jambhekar College of Special Education was founded with the vision of providing quality education, training, and appropriate rehabilitation for children with intellectual disabilities. The institution also aims to promote research in the field of special education while creating employment opportunities for youth across the Konkan region.

Recognized by the Rehabilitation Council of India, the college introduced the D.Ed. Special Education (Mental Retardation)- D.Ed. S.E.M.R. programme. It has emerged as the first dedicated special teacher training centre serving the districts of Ratnagiri and Sindhudurg, making a significant contribution to the development of special education in the region.

With a strong foundation of quality teaching, experienced management, and practical field-based learning, the college has earned a credible and respected position in the field of special education.

Student Capacity and Progress

The college has an RCI-approved intake capacity of 25 students. Since its establishment, more than 350 trainees have successfully completed their training and are now working as special educators in various institutions.

Continuing Rehabilitation Education (CRE)

To ensure that special educators remain updated with current knowledge and continue to strengthen their professional skills, the college organizes Continuing Rehabilitation Education (CRE) programmes every year in collaboration with the Rehabilitation Council of India.

So far, the college has conducted 29 CRE programmes, with participation from more than 2,000 special educators from different districts of Maharashtra, Goa, and Belagavi.

Facilities for Trainees

The college is equipped with essential facilities for physiotherapy, occupational therapy, and psychological testing. These resources support both the educational process of children with special needs and the intellectual assessment of learners.

For residential trainees, the well-equipped Khemka Hostel provides accommodation facilities. Separate group accommodation is also available for women trainees.

In addition, trainees from socially disadvantaged communities can avail scholarship support through the Special Social Welfare Officer, Ratnagiri.

Future Direction

The college is committed to expanding beyond diploma-level education and is taking progressive steps towards higher education and research in special education. With the vision of bringing all special education programmes under one roof, the institution plans to introduce the following courses in the future

• Post Graduate Diploma in Rehabilitation Psychology (PGDRP)
• B.Ed. Special Education (Distance Education)
• M.Ed. Special Education
• Ph.D.

Today, the Acharya Balshastri Jambhekar College of Special Education stands as an important educational centre in the Konkan region, providing integrated direction to special education, training, rehabilitation, and research.

बौद्धिकदृष्ट्या आव्हानात्मक विद्यार्थ्यांना गुणवत्तापूर्ण शिक्षण, प्रशिक्षण आणि योग्य पुनर्वसन उपलब्ध करून देण्याबरोबरच विशेष शिक्षण क्षेत्रात संशोधनाला चालना मिळावी आणि कोकणातील युवकांना रोजगाराच्या संधी उपलब्ध व्हाव्यात या उद्देशाने कोवॅसच्या रौप्य महोत्सवी वर्षात १८ ऑगस्ट २००८ रोजी आचार्य बाळशास्त्री जांभेकर कॉलेज ऑफ स्पेशल एज्युकेशन सुरू करण्यात आले.

भारतीय पुनर्वसन परिषद (Rehabilitation Council of India), नवी दिल्ली यांच्या मान्यतेने येथे डी.एड. स्पेशल एज्युकेशन (Mental Retardation) - D.Ed. S.E.M.R. हा अभ्यासक्रम सुरू करण्यात आला. रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील विशेष विद्यार्थ्यांच्या शिक्षकांसाठी हे पहिले आणि महत्त्वपूर्ण विशेष अध्यापक प्रशिक्षण केंद्र ठरले आहे.

दर्जेदार शिक्षण, अनुभवी व्यवस्थापन आणि प्रत्यक्ष क्षेत्रातील अनुभव यांच्या आधारावर या महाविद्यालयाने विशेष शिक्षण क्षेत्रात विश्वासार्ह स्थान निर्माण केले आहे.

विद्यार्थी क्षमता आणि प्रगती

महाविद्यालयाची आर.सी.आय. मान्यताप्राप्त प्रवेश क्षमता २५ विद्यार्थ्यांची आहे. स्थापनेपासून आजपर्यंत ३५० हून अधिक विद्यार्थ्यांनी येथे प्रशिक्षण पूर्ण केले असून ते विविध संस्थांमध्ये विशेष शिक्षक म्हणून कार्यरत आहेत.

निरंतर पुनर्वसन शिक्षण (CRE)

विशेष शिक्षकांचे ज्ञान अद्ययावत राहावे आणि व्यावसायिक कौशल्य वृद्धिंगत व्हावे यासाठी आर.सी.आय. आणि महाविद्यालयाच्या संयुक्त विद्यमाने दरवर्षी CRE (Continuing Rehabilitation Education) कार्यक्रम आयोजित केले जातात.

आतापर्यंत महाविद्यालयाने २९ CRE कार्यक्रमांचे आयोजन केले आहे. या कार्यक्रमांमध्ये महाराष्ट्र, गोवा आणि बेळगाव परिसरातील विविध जिल्ह्यांतील २००० हून अधिक विशेष शिक्षकांनी सहभाग नोंदवला आहे.

प्रशिक्षणार्थ्यांसाठी सुविधा

महाविद्यालयात फिजिओथेरपी, ऑक्युपेशनल थेरपी आणि सायकोलॉजिकल टेस्टिंग यासाठी आवश्यक उपकरणे उपलब्ध आहेत. या साधनांचा उपयोग विशेष विद्यार्थ्यांच्या शिक्षण प्रक्रियेत तसेच विद्यार्थ्यांच्या बौद्धिक मूल्यमापनासाठी केला जातो.

प्रशिक्षणार्थ्यांच्या निवासासाठी खेमका हॉस्टेल सुसज्ज करण्यात आले आहे. महिला प्रशिक्षणार्थ्यांसाठी गट पद्धतीने निवासाची स्वतंत्र सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आली आहे.

याशिवाय मागासवर्गीय प्रशिक्षणार्थ्यांना विशेष समाज कल्याण अधिकारी, रत्नागिरी यांच्या माध्यमातून शिष्यवृत्तीची सुविधा उपलब्ध आहे.

भविष्यातील दिशा

महाविद्यालय केवळ पदविका अभ्यासक्रमापुरते मर्यादित न राहता विशेष शिक्षणातील उच्च शिक्षण आणि संशोधनासाठी व्यापक पावले उचलत आहे. विशेष शिक्षणातील सर्व अभ्यासक्रम एकाच छताखाली उपलब्ध व्हावेत या उद्देशाने भविष्यात खालील अभ्यासक्रम सुरू करण्याचा संस्थेचा मनोदय आहे:

• पोस्ट ग्रॅज्युएट डिप्लोमा इन रिहॅबिलिटेशन सायकॉलॉजी (PGDRP)
• बी.एड. विशेष शिक्षण (दूरस्थ शिक्षण)
• एम.एड. विशेष शिक्षण
• पीएच.डी.

आचार्य बाळशास्त्री जांभेकर कॉलेज ऑफ स्पेशल एज्युकेशन हे विशेष शिक्षण, प्रशिक्षण, पुनर्वसन आणि संशोधन यांना एकत्रितपणे दिशा देणारे कोकणातील एक महत्त्वपूर्ण शैक्षणिक केंद्र आहे.